Verdachten van misdrijven in Nederland: herkomst & leeftijd

Op basis van de meest recente CBS‑gegevens (tot en met 2023, voorlopig) schetsen wij hier een uitgebreid beeld van geregistreerde verdachten, uitgesplitst naar herkomst (geboorteland en generatie), leeftijd en type misdrijf.

Herkomst en aandeel verdachten (2023)

In 2023 was 0,8 % van de bevolking van 12 jaar of ouder geregistreerd als verdachte van een misdrijf. Dat aandeel ligt per herkomstgroep als volgt:

Nederlandse herkomst: 0,6 %
Tweede generatie, één ouder geboren in buitenland: 1,2 %
Tweede generatie, twee ouders geboren in buitenland: 2,8 %
Allochtonen (migranten): 1,1 %

Conclusie: Personen met een migratieachtergrond zijn, afhankelijk van hun generatie, tot 4,7 keer zo vaak verdacht van een misdrijf als personen zonder migratieachtergrond. Waar slechts 0,6 % van de autochtone bevolking als verdachte wordt geregistreerd, loopt dit op tot 2,8 % bij jongeren van de tweede generatie met twee in het buitenland geboren ouders. Ook eerste generatie migranten (1,1 %) en gemengde tweede generatie (1,2 %) zitten structureel boven het landelijk gemiddelde. Deze cijfers tonen een sterke oververtegenwoordiging van niet-autochtone groepen onder geregistreerde verdachten.

Bron: CBS – Integratie & Samenleven 2024 – Criminaliteit

Herkomst per continent en specifieke landen

Mensen met herkomst buiten Europa scoren boven gemiddeld: met name Nederlands-Caribisch (3,2 %), Somalisch (3,2 %) en Marokkaans (2,8 %). De laagste verdachtenpercentages: de Indonesische herkomstgroep (0,4 %).

Leeftijd & geslacht: jeugd en jongvolwassenen (12–25 jarigen)

Tussen 2012 en 2022 daalde het aantal geregistreerde jeugdige verdachten sterk:

2022: ca. 53 990 jongere verdachten (12–25 jaar) → 2,0 % van deze leeftijdsgroep
Deels jonger dan 18 jaar: 1,5 %; 18–25 jaar: 2,3 %

Bron: CBS – Jeugdige verdachten 2023

Verdachten per leeftijd en geslacht (2022, voorlopige cijfers)

Leeftijdsgroep	Mannen (%)	Vrouwen (%)
12–15 jaar	1,2 %	0,6 %
15–18 jaar	2,9 %	0,9 %
18–25 jaar	3,2 %	0,6 %

Voor mannen piek bij 19–20‑jarigen (4,1 %), voor vrouwen rond 15‑jaar (0,9 %).

Samenhang herkomst × leeftijd

Jeugdigen met een tweede generatie met twee in het buitenland geboren ouders zijn het vaakst verdachte: 3,4 % van alle jongeren in die categorie, tegenover 1,6 % gemiddeld in hele groep 12–25 jaar. In de Antilliaanse tweede generatie onder jongeren: zelfs circa 5,9 % verdachten.

Oververtegenwoordiging per herkomst

Onder Surinaamse of Turkse jongeren is het aantal verdachte‑registraties ongeveer vier keer hoger dan bij autochtone leeftijdsgenoten; bij jongeren van Marokkaanse herkomst is dat ruim zes keer hoger, en bij Antilliaanse jongeren zelfs zeven keer hoger.

Bron: Politie & Wetenschap – Delicten en migratieachtergrond

Type misdrijf & achtergrond

Bij jeugdige verdachten domineren vermogensdelicten zoals winkeldiefstal. Verkeersdelicten nemen toe bij 18‑25‑jarigen. Drugsmisdrijven, geweld en vuurwapenmisdrijven blijven laag (< 0,1–0,2 %) bij jongeren, vooral bij meisjes praktisch afwezig.

Achtergrond & verklaringen

De verschillen tussen herkomstgroepen zijn niet eenvoudig cultureel te verklaren. Factoren zoals sociaaleconomische status, lage opleiding, stedelijke woonomgeving en profiling spelen een rol. Jongeren met niet-westerse achtergrond krijgen bijvoorbeeld minder vaak een Halt-afdoening, en risicogroepen lopen meer kans om echt gestraft te worden.

Bron: Eerste Kamer – Criminaliteit onder personen met migratieachtergrond

Conclusie

• CBS‑data laten duidelijke verschillen zien in geregistreerde verdenkingspercentages naar herkomst (geboorteland / generatie). Opvallend hoger bij tweede generatie en specifieke niet-westerse groepen.
• Leeftijd speelt een grote rol: jonge mannen hebben significant hogere percentages. Vrouwen blijven substantieel lager.
• Trends sinds 2005 zijn dalend in alle groepen, met stabilisatie afgelopen jaren.
• Interpretatie vereist context: sociaal, demografisch, en systemische factoren beïnvloeden de cijfers.

Belangrijke bronnen

Let op: de cijfers over 2023 zijn voorlopig en kunnen nog aangepast worden in definitieve publicaties.