Moeten we dit wel willen? – 101 miljoen voor een energieneutraal provinciehuis

In 2025 roept de provincie Utrecht een investering van ongeveer € 101 miljoen af voor renovatie en verduurzaming van het Huis voor de Provincie aan de Archimedeslaan in Utrecht-Oost. Twee derde van dat budget — circa € 64 miljoen inclusief een risico-opslag van 30 procent — gaat naar verduurzaming richting energielabel A+++++. Zo’n gebouw wekt meer energie op dan het verbruikt.

Wat is de context?

Het gebouw dateert uit 1995 en werd begin jaren ’10 omgevormd tot provinciehuis.
Bij aankoop in 2012 had het energielabel C; nu wil men het upgraden naar A+++++.
Er zijn drie scenario’s onderzocht: optimalisatie, renovatie met verduurzaming (voorkeursoptie), en energie-positief (te duur).
Provinciale Staten heeft scenario 2 goedgekeurd voor verdere uitwerking, maar het budget is nog niet definitief vrijgegeven.

Wat zijn de beweegredenen?

De renovatie richt zich op betere isolatie, ventilatiesystemen, zonnepanelen en koudeopslag. De provincie stelt dat het combineren van renovatie en verduurzaming efficiënter is, en minder verstoring oplevert voor de bedrijfsvoering. Coalitiepartijen zoals D66, GroenLinks en ChristenUnie steunen de plannen als onderdeel van het klimaatakkoord.

Kritische kanttekeningen

1. Is dit geen prestigeproject voor ambtenaren?

Waarom wordt meer dan 100 miljoen euro belastinggeld besteed aan kantoorruimte voor ambtenaren, terwijl duizenden huurwoningen nog energielabel D of lager hebben? De contrasten worden pijnlijk zichtbaar.

2. Terugverdientijd: 100 jaar?

De jaarlijkse besparing is geschat op ongeveer € 700.000. Dat betekent een terugverdientijd van meer dan 100 jaar. Is dat realistisch en verantwoord in deze tijd?

3. Renovatie duurder dan nieuwbouw?

De kosten van circa € 3.100 per m² naderen nieuwbouwprijzen. Toch wordt renovatie als efficiënter gepresenteerd. Waarom wordt verplaatsing of nieuwbouw nauwelijks besproken?

4. Wie gebruikt dit gebouw eigenlijk?

Slechts 35 procent van het gebouw wordt daadwerkelijk door de provincie gebruikt. De rest wordt verhuurd. Wat gebeurt er als huurders vertrekken of de markt verandert?

5. Waar blijft de inspraak?

De burger heeft nauwelijks tot geen zeggenschap over dit soort grote investeringen. Provinciale Staten beslist, maar directe betrokkenheid van inwoners ontbreekt volledig. Moeten we ons daar niet zorgen over maken?

Een bredere vraag

Er liggen grote opgaven in Utrecht: woningverduurzaming, energiearmoede, investeren in zorg en onderwijs. Terwijl tegelijkertijd hier € 101 miljoen wordt uitgetrokken voor één gebouw. En dat terwijl de terugverdientijd van de duurzaamheidsmaatregelen waarschijnlijk nooit binnen een redelijke termijn wordt gehaald.

Moeten we dit werkelijk willen? Waarom kunnen inwoners geen directe invloed uitoefenen op dit soort immense besluiten? Het wordt tijd voor openheid. Voor keuzes die gedragen worden door meer dan een handvol statenleden. Tijd voor democratie met inhoud.